Wielki Piątek – wspomnienie męki i śmierci Jezusa

Droga Krzyżowa (Fot. DrabikPany / Foter)

Wielki Piątek jest drugim dniem Triduum Paschalnego. W Kościele katolickim to czas powagi i skupienia, kiedy wspomina się mękę (biczowanie, cierniem ukoronowanie, droga krzyżowa i ukrzyżowanie) i śmierć Chrystusa.

To jedyny dzień w roku, kiedy w Kościele katolickim nie jest odprawiana msza święta. Rozpoczęciu wielkopiątkowej liturgii nie towarzyszy śpiew ani dźwięki organów. Nie używa się też dzwonków. Jeszcze w czwartek ma miejsce tzw. zawiązanie dzwonów. Dzwon obwieszcza coś radosnego. Po ostatniej wieczerzy Jezus zostaje pojmany, a w piątek umiera na krzyżu. Dlatego w tych dniach używa się drewnianych kołatek. Na początku wielkopiątkowej liturgii kapłan w ciszy leży krzyżem przed ołtarzem. Centralnym momentem wielkopiątkowej liturgii jest jego adoracja krzyża. Zasłonięty fioletowym suknem krzyż wnosi się przed ołtarz. Celebrans stopniowo odsłania ramiona krzyża i wizerunek Chrystusa i śpiewa trzykrotnie: „Oto drzewo Krzyża, na którym zawisło zbawienie świata”. Wierni odpowiadają: „Pójdźmy z pokłonem”. Na zakończenie liturgii Wielkiego Piątku ma miejsce procesja z krzyżem do Grobu Jezusa. Krzyż tam zostaje, a wierni mogą go adorować. W wielu kościołach przez całą noc trwa adoracja. Groby Pańskie w kościołach budowane w kościołach na Wielki Piątek od lat nawiązują do aktualnej sytuacji w kraju i na świecie, często symbolizują trudne polskie doświadczenia. Tradycja strojenia Grobu Pańskiego istnieje od średniowiecza. W XVIII w. zwyczaj ten zanikł prawie w całej Europie. Zachował się tylko na terenie Austrii, Węgier, Polski i południowych Niemiec.

Droga Krzyżowa (Fot. Piotr Drabik)
Droga Krzyżowa (Fot. Piotr Drabik)

Wielki Piątek to jeden z dwóch dni w kalendarzu liturgicznym, kiedy wiernych obowiązuje post ścisły. To szczególny rodzaj pokuty i zadośćuczynienia. Oprócz Wielkiego Piątku post ścisły obowiązuje jeszcze w Środę Popielcową. Wierni mają tego dnia powstrzymać się od spożywania pokarmów mięsnych, a także ograniczyć się do spożycia jednego posiłku do syta i dwóch niepełnych. Post ścisły obowiązuje wszystkich pełnoletnich do rozpoczęcia 60. roku życia.

Niegdyś w Wielki Piątek odbywały się procesje pokutników, zwanych biczownikami, kapnikami lub karnikami. Odwiedzali oni kościoły i modlili się leżąc krzyżem. Na znak swego przewodnika odsłaniali plecy i zaczynali się biczować aż do krwi. W Polsce biczownikami byli mężczyźni różnych stanów, nawet królowie, np. Władysław IV i Jan Kazimierz. Zwyczaj ten przyjął się pod wpływem pochodów pokutnych zapoczątkowanych we Włoszech w XIII w. Zaprzestano go w Polsce w wieku XVIII.

Biczownicy (Fot. istolethetv / Flickr)
Biczownicy (Fot. istolethetv / Flickr)

Ale wciąż jest żywy np na Filipinach, gdzie również dokonuje się faktycznego ukrzyżowania. Co roku w Wielki Piątek pokutnicy na północy Filipin dają się przybić do krzyża zgodnie z panującą tam tradycją, której nie pochwala jednak Kościół katolicki. Wierzą, że dzięki temu odpokutują grzechy…

Ukrzyżowanie (Fot. istolethetv / Flickr)
Ukrzyżowanie (Fot. istolethetv / Flickr)

Related posts

Leave a Comment