Maski duchów, zjaw i ludzi w japońskim teatrze nõ

Maski japońskiego teatru noh (Fot. sigusr0/Flickr)

Początków słynnego japońskiego teatru nõ należy szukać w obrzędzie kamigakari. Odprawiano go na pamiątkę zdarzenia, gdy bogini Ama-no Uzume-no Mikato tańczyła przed jaskinią (transpozycja podziemia) chcąc, by na słoneczny świat powróciła bogini Ama-no Iwato. Największe znaczenie w tym obrzędzie ma fakt „uosobienia”. Według japońskich wierzeń, bóstwo kami nie posiada własnego kształtu, aby więc mogło się objawić musi wejść w człowieka. Zapewne w obrzędzie był nim kapłan lub szaman, a potem – aktor w teatrze. Aktor nõ, był w życiu prywatnym, związany swego rodzaju kodeksem, którego musiał przestrzegać. Był więc jakby…

Read More

Maski bogów i diabłów w Meksyku oraz maski sepulkralne Mezoameryki i dawnych cywilizacji Peru

Maski meksykańskie, maska, Meksyk (Fot. CarlosVanVegas)

Wszystkie kultury starego Meksyku miały zwyczaj prezentowania swoich bóstw za pomocą masek. Były one noszone przede wszystkim przez kapłanów, podczas rytualnie odprawianych uroczystości. W ten sposób łączono swoje energie z odpowiednim bóstwem. Na czas noszenia maski, człowiek zespalał swoją osobowość z bóstwem, stając się w ten sposób jakby bogiem – człowiekiem. Masek używali również królowie i książęta w celu symbolicznego podkreślenia swojej potęgi, żądając, by pogrzebano je wraz z nimi. Były one zatem specyficznymi insygniami władzy. Dla wielu ludów sztuka wyrabiania masek była i nadal jest magicznym sposobem na przybliżenie…

Read More

Maski Indian Ameryki Północnej

Maski Indian Ameryki Północnej (Fot. F B / Flickr)

Maski u Indian stanowiły osobną grupę przedmiotów magicznych. Traktowane były przez niektóre plemiona indiańskie jak akcesoria wyobrażające obecność jakiegoś mitycznego zwierzęcia lub nadnaturalnej istoty. Najmniej skomplikowane maski wyrabiano po prostu ze skóry zdartej z głowy bizona, jelenia, łosia i podobnych im zwierząt. Te realistyczne maski nie przedstawiały już konkretnego zwierzęcia, lecz symbolicznie łączyły noszących je ludzi z wybranym nadprzyrodzonym duchem. Wiele z rzeźbionych w cedrowym drewnie masek tanecznych spotykanych na wybrzeżu północno – zachodnim składało się z podwójnych, a nawet potrójnych wizerunków, otwierających się niczym okiennice, by ukazywać kolejne oblicza.…

Read More

Maski Czarnej Afryki. Zasady noszenia masek

Maski afrykańskie (Fot. J P/Flickr)

Sens tradycyjnych afrykańskich masek staje się zrozumiały jedynie w kontekście afrykańskich wierzeń kosmologicznych. Sztuka – główne narzędzie porządku, spójności i ciągłości społecznej – stanowi integralną część tego systemu. Mimo dużego zróżnicowania kulturowego można wskazać szereg cech charakterystycznych dla większości afrykańskich cywilizacji i religii np. pojęcie zasadniczej siły witalnej – istoty duchowej obecnej we wszystkim, co istnieje (w drzewach, skałach, zwierzętach, w kobietach i mężczyznach, w przodkach i bogach) oraz przekonanie, iż owa siła duchowa łączy i umożliwia porozumienie między sferą bogów i przodków a sferą życia ziemskiego. Obrzędy rytualne pojmowane…

Read More

Maski sił rządzących przyrodą w Oceanii

Maski, Oceania (Fot. Taro Taylor)

W Oceanii, maski noszono zazwyczaj w połączeniu z bogatymi ozdobami głowy i całego ciała. Ich wyrobem zajmowali się specjaliści, a po użyciu były one starannie przechowywane przez zaufaną osobę. Barwy i zdobnictwo masek mają tu znaczenie symboliczne. Nauka ich właściwego rozumienia jest ważnym elementem obrzędów inicjacyjnych. Głównym powodem religijnego zastosowania maski u tych ludów, jest pragnienie transformacji w zwierzę, ducha, bóstwo lub innego człowieka. Aby pozyskać przychylność zwierząt i przyciągnąć je lub też posiąść ich moc, używa się masek zwierzęcych. W Oceanii (podobnie jak w Afryce) ogromne znaczenie mają natomiast…

Read More