Maski Czarnej Afryki. Rola bractw religijnych i tajnych związków w tańcach masek

Maska afrykańska (Fot. craig Cloutier/Flickr)

W kulcie religijnym Afryki wyjątkową rolę odgrywały bractwa i tajne związki, z których pewne istnieją do dzisiaj. Są to grupy i stowarzyszenia o ograniczonym członkostwie i zawoalowanej działalności. Dostęp do nich poprzedza i utrudnia złożona inicjacja. Wiele tajnych związków sprawowało wymiar sprawiedliwości, dostarczało sił policyjnych, wykonywało wyroki na skazańcach bądź też czyniło odpowiednie kroki przeciwko naruszającym porządek społeczny. Jeszcze inne stawały się depozytariuszami tradycji plemiennych i mitów oraz odgrywały niemałą rolę w kulcie bóstw i przodków. W większości tajnych związków ważną rolę odgrywa maska rytualna, która reprezentuje świat niewidzialny, głównie…

Read More

Lamajskie maski taneczne w Mongolii

Maska mongolska (Fot. Artisphere / Flickr)

Mongolskie święta religijne zawsze były związane z rytualnymi obrzędami maskowymi. Już od XVI wieku szamanizm miesza się tu z buddyzmem. Stosunkowo późno, bo zaledwie ponad 150 lat temu, mongolscy lamowie wprowadzili do swoich świątyń i klasztorów uroczyste nabożeństwa rytualne, odprawiane raz w roku. Ich główną, ale nie zasadniczą część, stanowi występ mnichów w maskach. Obrzęd ten ma wytępić złe duchy i wrogów religii, a także uhonorować buddyjskie bóstwa. Jeśli jednak zostanie wykonany niewłaściwie, może przyciągać złe moce. Jeszcze na początku XX wieku regularnie dziewiątego dnia ostatniego miesiąca lata, każdy klasztor…

Read More

Maski teatralne świata antycznego Grecji

Maski teatralne Grecji (Fot. Andrew Turner / Flickr)

Dzisiejszy teatr jest instytucją jak najbardziej świecką. Może właśnie dlatego, tak trudno nam uwierzyć, że u jego źródeł leżą stare obrzędy i rytuały, i że dopiero z czasem, wskutek ustawicznych przeobrażeń, zatracił on cechy „świętości”. Stało się tak w Grecji, ale jeszcze wcześniej u Egipcjan i Sumerów. Teatr nie jest wszelako odkryciem wyłącznie naszego kręgu kulturowego. Długie tradycje teatralne mają również Indie i Japonia. Wszędzie teatr wyłaniał się z obrzędów. Badając formy wczesnego teatru na Krecie, napotykamy zjawisko tajemniczych igrzysk. Polegały one na swoistym pojedynku człowieka z bykiem. Prawdziwego byka…

Read More

Zoomorficzne maszkarony i antropomorficzne maski w kulturze Europy

Kukiery w Bułgarii (Fot. PS z Youtube.com; przesłane przez mitkoo73 dnia 12.01.2011)

W Europie maski pojawiają się w obrzędowości ludowej przeważnie w związku ze świętami kalendarzowymi. Mają one tu postać maskarad, których uczestnicy odgrywają postacie ludzkie, boskie i zwierzęce (u Słowian np. maszkary, turoń itd.). Mimo istotnych motywów obrzędowych, maskarady te miały charakter komiczny. Stąd wywodzą się prawdopodobnie maski karnawałowe, rozpowszechnione w Europie w okresie renesansu. Również maski teatralne znalazły swoje zastosowanie w misteriach, obrzędach przejścia i dramatach kultowych (np. w Chinach, Japonii, Indiach, Indonezji i starożytnej Grecji). U Słowian podczas obchodów godowych, zapustnych, a niekiedy i weselnych, występują rozmaite maszkary zwierzęce.…

Read More