Problemy i szanse małżeństw mieszanych

związki mieszane religijnie narodowościowo wielokulturowość (Fot. raYmon / Flickr)

Wyjątkowość, inność, są cechami, które nie są pożądane, a często nawet są źle tolerowane lub traktowane z rezerwą. Obawiamy się nieznanych nam rzeczy. Z drugiej strony to co nie jest typowe może stworzyć coś nowego, coś wartościowego oraz niepowtarzalnego. Nie warto z góry źle oceniać wyjątkowości oraz różności ponieważ to ona dodaje kolorytu schematom życia.

Małżeństwo samo w sobie nie jest łatwą relacją. Związek małżeński jest stworzeniem wspólnoty na wielu płaszczyznach i o tą wspólnotę trzeba dbać nieustannie. Dzięki małżeństwu jednostka może posiadać poczucie przynależności. Inność czy wyjątkowość małżeństwa może przybierać różne formy. W tekście koncentruję się na małżeństwach dwukulturowych.

Małżeństwo międzykulturowe jest szczególnym związkiem, gdzie następuje spotkanie dwojga ludzi (kobiety i mężczyzny) odmiennych pod względem narodowości, języka ojczystego, kultury pochodzenia a często i wierzeń religijnych oraz rasy. Różnice pomiędzy małżonkami w małżeństwach mieszanych stanowią duże obciążanie życia małżeńskiego oraz rodzinnego. Związek z osobą pochodzącą z innej kultury niesie za sobą specyficzne trudności i problemy. Jak piszą H. Stone i A. Stone – „Mąż i żona mogą być ludźmi doskonale zrównoważonymi, ale jeśli różnią się bardzo pod względem kulturalnym lub w swych poglądach etycznych, gustach i usposobieniach oraz w sposobie życia, to bardzo łatwo popadają w konflikty, a ich wzajemne przystosowanie się jest trudne”.

Różnice kulturowe związane z odmiennością oczekiwań, ról w rodzinie, wartości prowadzą do innego rozumienia wielu aspektów związku małżeńskiego. Postrzeganie miłości różni się zależnie od kultury. Mieszkańcy krajów kolektywistycznych i indywidualistycznych, przypisują miłości inne znaczenie. Osoby z kultur indywidualistycznych, częściej niż osoby z kultur kolektywistycznych uważają miłość za konieczną do podjęcia decyzji o małżeństwie oraz jej brak za powód do rozwodu. Konflikty są nieuniknione w każdym związku, ponieważ każdy człowiek reprezentuje indywidualne poglądy oraz ma własny światopogląd. Związek mieszany kulturowo staje przed dużo większym wyzwaniem, ponieważ małżonków różnią wartości kulturowe. Konflikty w związkach międzykulturowych najczęściej mają swoją przyczynę w odmienności poglądów dotyczących samego małżeństwa oraz jego definiowania, zaangażowania w małżeństwo, wyrażanie miłości oraz bliskości. Różnice w postrzeganiu ról małżonków, zarządzanie budżetem domowym oraz w spostrzeganiu charakteru relacji z rodziną pochodzenia mogą również stać się źródłem konfliktów. Dodatkowym problemem bywa fakt pojawienia się potomstwa. Zdarza się, że konflikty między małżonkami pojawiają się dopiero, kiedy spodziewają się dziecka. W zachodnim społeczeństwie rodzice mają coraz mniejszy wpływa na decyzję o wyborze partnera czy partnerki do małżeństwa. Pomimo tego wciąż bardzo trudno o relacje, gdzie rodzina pochodzenia reaguje ze spokojem na decyzję o zawarciu związku międzynarodowego i nie powoduję napięć w życiu małżonków. Postawa rodzinny wobec żony czy męża obcokrajowca, często utrudnia partnerom stworzenie własnego systemu zasad panujących w ich domu.

Nieoczywistym problemem małżeństw mieszanych bywa ich publiczny charakter. Małżeństwa takie oddziałują na społeczność lokalną, przez co zakłócona bywa ich prywatność. Otoczenie nie rzadko komentuje decyzję o związku oraz bacznie obserwuje zachowania małżonków.

Szczególną sytuacją związku międzynarodowego jest związek dwureligijny, ponieważ religia jest podstawą wielu kultur a co za tym idzie: określa hierarchie podstawowych wartości, zachowanie, akceptowane postawy oraz życiowe orientacje postępowania. Problemy małżeństw mieszanych wyznaniowo są szczególnie  ważne w kontekście życia religijnego współmałżonków. Mężczyzna i kobieta różnych wyznań podejmując decyzję o ślubie stają przed szeregiem niełatwych zadań. Zadania te związane są z podejmowaniem decyzji na temat miejsca oraz obrządku ślubu, praktykowania wiary po ślubie oraz wychowania dzieci. W sytuacji kiedy małżeństwo jest międzyreligijne, rodzice często wymuszają zmiany rytmu rodziny poprzez przymus uczestniczenia w szczególnie dla rodziców ważnych rytuałach religijnych. Zdarza się, że małżeństwa mieszane rezygnują z ceremonii zaślubin czy wesela w tradycyjnym obrządku z powodu konfliktu z rodziną. Każda ocena związku międzykulturowego powinna zawierać reakcje oraz relacje jakie para ma z rodziną pochodzenia oraz bliskimi przyjaciółmi.  Religia również określa wartość małżeństwa oraz zadania członków rodziny. Kolejnym ważnym określanym przez większość religii problemem są dzieci: sposób kontroli ich ilości, rozumienia ich wartości, styl wychowania. Małżonkowie, mający różne poglądy religijne muszą wypracować wiele kompromisów bo na tle religijnym może dochodzić do wielu konfliktów. Chrześcijanie przed zawarciem mieszanego związku małżeńskiego są obowiązkowo pouczani o konsekwencjach takiej decyzji. Podkreślany jest szczególnie wpływ różnicy zdań na temat istotnych kwestii, który może mieć wpływ na zgodność pożycia małżeńskiego. Ważnym elementem nauk dla narzeczonych jest również uświadomienie konieczności posiadania umiejętności tworzenia w związku kompromisów.

Czasami również sytuacja  polityczna czy społeczna kraju ojczystego i zamieszkania jest czynnikiem, który powoduje konflikty w związku binacjonalnym. Trudności z uzyskaniem wizy oraz wiele formalności a często upokarzające wizyty policji czy pracowników służby celnej, w sytuacjach kiedy małżonek stara się o pobyt w kraju partnerki, są powodem wielu frustracji, które prowokują sytuacje stresowe dla małżonków.

Innymi trudnościami jakie mogą napotkać pary heterogamiczne pod względem narodowości są między innymi problemy komunikacyjne wynikające z nieposiadania wspólnego języka ojczystego. Pary takie bardzo często posługują się tzw językiem zastępczym, który może sprawiać trudności w porozumiewaniu się na poziomie równym porozumiewaniu w języku ojczystym. „Nieznajomość języka może stać się źródłem lęku, strachu, wrogości – a także bardzo skutecznym narzędziem społecznego ostracyzmu. Niezdolność komunikacyjna izoluje, do wykluczenia ze społeczności włącznie” (Kusio, 2011). Kultura odgrywa istotną rolę w procesie komunikacji i jest ona ściśle związane z językiem. Komunikacja międzykulturowa różni się od komunikacji wewnątrzkulturowej, tym, że uczestnicy interakcji często kierują się innymi regułami. Te same komunikaty mogą zostać zrozumiane w inny sposób zależnie od kontekstu kulturowego. Ze względu na różnice w poziomie zrozumienia obcego języka oraz różnice w rozumieniu przekazów niewerbalnych w związkach międzykulturowych komunikacja może być źródłem wielu nieporozumień, prowadzących do konfliktów.

Badania nad rodzinami mieszanymi wskazują, że takie rodziny wypracowują własne strategie pozwalające chronić stabilność małżeństwa przed negatywnym wpływem różnic kulturowych. Małżeństwa posługują się różnymi sposobami radzenia sobie z sytuacją wielokulturowością: od całkowitego porzucenia jednej z kultur, poprzez włączanie elementów obu kultur w spójną i nieproblematyczną dla członków rodziny całość, po świadome wybieranie elementów tych kultur i wykorzystywanie ich do budowania określonych tożsamości. Berry na podstawie dwóch kryteriów – podtrzymywania kulturowego dziedzictwa własnej grupy oraz kontaktu i partycypacji w życiu grup innych kulturowo – wyróżnił cztery procesy: asymilacji, separacji, integracji oraz marginalizacji. Powyższa koncepcja strategii akulturacji wyróżniła cztery typy rodzin, które w  różny sposób radzą sobie z różnorodnością kulturową.


Aleksandra Wróbel-Murshidmgr Aleksandra Wróbel-Murshid | Psycholog, doktorantka Uniwersytetu Śląskiego, nauczycielka religii w Centrum Kultury Islamu.

Prywatnie żona Saudyjczyka, która najchętniej nie wychodziłaby z kuchni. Zafascynowana zdrowiem i jakością życia oraz dietetyką. Muzułmanka na rowerze.

Prowadzi fanpage na Facebooku: Polish Muslimah, Zdrowo, halal i bezglutenowo  oraz 100 lat w zdrowiu.

 

Related posts

One thought on “Problemy i szanse małżeństw mieszanych

  1. Moim zdaniem kwestie zaangażowania w związek, „wyrażania miłości oraz bliskości, różnic w postrzeganiu ról małżonków, zarządzanie budżetem domowym ” itp powinny być rozwiązane na etapie bycia razem przed zawarciem związku małżeńskiego. Podobnie jak sposób wychowania dzieci. Jeśli nie możemy się porozumieć w tych podstawowych sprawach, dlaczego mielibyśmy brać ślub?

Leave a Comment