Tu Bi-Szwat. Noworoczne Święto Drzew w judaizmie

Tu Bi-Szwat (Fot. The Jewish Agency for Israel / Flickr)

Noworoczne Święto Drzew to święto żydowskie związane z przyrodą. Tu Bi-Szwat oznacza „15 dzień miesiąca szwat„. Tu – wyraża liczbę 15 w hebrajskim. 15 dzień miesiąca szwat jest Nowym Rokiem Drzew (Rosz Ha-Szana lallanot). Wyznacza koniec zimy i początek pory opadów. Tłem tego szczególnego święta, podczas którego sadzi się w Izraelu drzewa, jest przykazanie dotyczące pierwocin drzew owocowych. Gdy przyjdziecie do ziemi [Izraela] i będziecie sadzić wszelkie drzewo [rodzące] jadalny owoc, będzie wam ten owoc wzbroniony. Przez trzy lata będzie wam wzbroniony i jedzony nie będzie. A w czwartym roku…

Read More

Setsubun Sai – Koniec Zimy w Japonii

Setsubun Sai (Fot. DozoDomo / Flickr)

Setsubun Sai obchodzony  jest 3  lutego i uważany za przełom pór roku. Na dzień przed rozpoczęciem wiosny w kalendarzu księżycowym, warto wybrać się do Kanda myojin lub Hiei jinja. Tam najhuczniej obchodzi się Setsubun. W dawnej Japonii w świątyniach i klasztorach odbywała się uroczystość wypędzania złych mocy. Później, choć nie jest jasne kiedy i dlaczego, dodano zwyczaj rozrzucania prażonych ziaren soi (ewentualnie fasolka mame) dla odpędzenia demonów. Obyczaj ten wyszedł poza świątynie do domów w całym kraju. Współcześnie, w czasie uroczystości ziarna soi rzucają tzw. toshi otoko, czyli mężczyźni spod przypadającego…

Read More

Chiński Nowy Rok. Rok Koguta

Chiński Nowy Rok (Fot. aotaro / Flickr)

Chiński Nowy Rok (dosłownie Święto Wiosny) to najważniejsze święto w tradycyjnym kalendarzu chińskim, przypadające między końcem stycznia a końcem lutego. Tradycyjnie trwa ono 15 dni, z czego 3 pierwsze są w Chińskiej Republice Ludowej dniami wolnymi od pracy. Przygotowania do Święta Wiosny rozpoczynają się już na początku ostatniego miesiąca starego roku. Ósmego dnia tego miesiąca zaczynają się generalne porządki w domu, aby wygonić z niego złe duchy. Potrawą dnia jest tradycyjna słodka zupa ryżowa laba. 23 dnia ostatniego miesiąca roku przypada uroczyste pożegnanie domowego boga kuchni, który odchodzi zdać coroczny…

Read More

Mela Maghi. Sikhijskie święto 40 wyzwolonych

Mela Maghi. Sikhijskie święto 40 wyzwolonych (Fot. Mark Eslick / Flickr)

Miasto Muktsar w stanie Pendżab w północnych Indiach jest uważane przez sikhów za święte. W 1705 r. miał tu miejsce ważny dla ich tradycji epizod wojny z Mogołami. Dla uczczenia poległych wówczas Czterdziestu Muktów („wyzwolonych”) i ocalenia Guru Gobind Singh, sikhowie obchodzą w połowie stycznia coroczne święto Mela Maghi. Ostatni, dziesiąty spośród guru sikhijskich (założyciel zbrojnej organizacji sikhów Khalsy i ten, który uznał Świętą Panią Księgę – Sri Guru Granth Sahib za żywego guru sikhów) 3 lata przed swą śmiercią,  musiał stawić czoła dążącemu do zniewolenia Pendżabu wojskom cesarza mogolskiego Aurangzeba. Otoczeni…

Read More

Yennayer – Berberski Nowy Rok 2967

Berberski Nowy Rok (Fot. cliff williams / Flickr)

Asgass Ambarki! Asgass Amayno! wszystkim Imazighen, którzy witają dziś Nowy Rok 2967. Yennayer to pierwszy dzień tradycyjnego kalendarza Berberów, który jest kalendarzem agrarnym (dlatego też dzień ten zbiega się z końcem prac polowych i nadejściem pory deszczu, zazwyczaj 12 stycznia kalendarza gregoriańskiego). Święto jest szczególnie popularne w Algierii, ale również w Maroku. Yennayer zbiega się z czasem powrotu na ziemię dusz zmarłych. Na progach domów, w żarnach, pniach starych drzew, a przede wszystkim przy krosnach, biesiadują razem z ludźmi dżinny. Dlatego też w krosnach na czas święta nie może pozostać…

Read More

SEIJIN NO HI. Japońskie święto wejścia w dorosłość

SEIJIN NO HI. Japońskie święto wejścia w dorosłość (Fot. PQdSb7ccwVcNJM42UwKjr5tPHk / Flickr)

W Polsce mamy huczne osiemnastki, w USA tzw. sweet sixteen (od tego wieku można w Stanach legalnie prowadzić auto), a w Japonii… Dzień Dorosłości (Seijin-no Hi). To japońskie święto wszystkich młodych ludzi, którzy osiągnęli dojrzałość (czyli skończyli 20 lat) w czasie od 2 kwietnia zeszłego roku lub osiągną ją do dnia 1 kwietnia bieżącego roku. Od teraz mają prawo głosowania, mogą palić oraz pić alkohol… ale muszą też zachowywać się jak dorośli. W japońskiej tradycji bardzo istotne są wszelkie rytuały przejścia. Wędrówkę przez życie rozpoczyna shichi-go-san, czyli „święto 3-5-7” (nazwane od…

Read More

Sikhowie świętują urodziny Guru Gobinda Singha

Sikhowie świętują urodziny Guru Gobinda Singha (Fot. Hari Singh / Flickr)

Gobind Singh (1666-1708) był dziesiątym i ostatnim „żyjącym guru”, synem Teg Bahadur i wnukiem Guru Arjan. Dzień urodzin tego wielkiego mistyka, uczonego, polityka i poety, wielkiego wojownika i reformatora religii Sikhów, obchodzi się około zmiany roku według hinduskiego kalendarza księżycowego (koniec kwietnia lub początek stycznia) równie uroczyście jak urodziny Guru Nanaka. Guru Gobind Singh wprowadził święcenia dla Sikhów (Amrit) oraz utworzył strukturę Khalsa – systemu rozwoju duchowego dla kobiet i mężczyzn, którzy oddają się życiu w równowadze i harmonii, ale jednocześnie są gotowi do walki w obronie życia wobec niesprawiedliwości i…

Read More

6 STYCZEŃ. Święto Trzech Króli

Trzej Królowie (Fot. Piotr Drabik / Flickr)

Dziś święto Trzech Króli, tudzież Objawienie Pańskie czy Epifania – czyli chrześcijańskie święto mające uczcić objawienie się Boga człowiekowi (teofania), obecność Boga w historii człowieka, a także uzdolnienie człowieka do rozumowego poznania Boga.  Z tej okazji ulicami ponad 330 miejscowości przejdą barwne orszaki. Dzień ten jednocześnie wyznacza początek karnawału. Symbolika trzech króli i królewskich darów Podstawą święta jest historia opisana w Ewangelii Mateusza, według której za panowania w Judei króla Heroda do Betlejem – miejsca narodzin Jezusa – przybyli ze Wschodu mędrcy, gdyż prorocy przepowiedzieli, że urodził się król żydowski. Odnaleźli…

Read More

7 STYCZEŃ. Etiopskie Boże Narodzenie

Melkam Gena

Melkam Gena, czyli Wesołych Świąt! 7 stycznia (zgodnie z kalendarzem juliańskim; 29 grudnia kalendarza etiopskiego) Etiopczycy świętują Boże Narodzenie zwane tutaj Gena (Genna) lub Lidet, które wygląda trochę inaczej niż u nas. Boże Narodzenie rozpoczyna się już wieczorem 6 stycznia (w Etiopii godziny są inaczej rachowane, gdyż dzień rozumiany jako doba kończy się wraz z zachodem słońca). Przez całą noc procesje wiernych wędrują od kościoła do kościoła, śpiewają, grają na instrumentach i tańczą. Tradycyjną bożonarodzeniową potrawą jest tutaj doro wat, pikantny gulasz z mięsa drobiowego podawany z chlebem injera, popijany…

Read More

Ganjitsu – Japoński Nowy Rok

Kagami mochi (Fot. midorisyu / Flickr)

Japoński Nowy Rok, w odróżnieniu od hucznych zabaw sylwestrowych w Polsce, jest świętem rodzinnym, okresem zadumy i wyciszenia. Jego atmosfera bliższa jest polskim świętom Bożego Narodzenia niż sylwestrowym szaleństwom. Przygotowania rozpoczyna się na kilka dni przed końcem roku. Według tradycji, domy powinny być wysprzątane przed nadejściem Nowego Roku. W domach i przed nimi pojawiają się ozdoby noworoczne – kadomatsu wykonane z gałęzi sosny i bambusa (na zdjęciu poniżej) oraz piętrowe ciastko kagami mochi (na zdjęciu powyżej). 31 grudnia rodzina gromadzi się przy wspólnym stole jedząc tradycyjne potrawy, z których najbardziej…

Read More

Hogmanay. Nowy Rok po szkocku

Hogmanay (Fot. maf04 / Flickr)

Hogmanay jest bardziej celebrowane przez Szkotów niż Boże Narodzenie. Największe imprezy odbywają się w Edynburgu i Glasgow. W Falkland w Fife odbywa się procesja z pochodniami na szczyt Lomond Hills. W St Andrews piekarze przygotowują na tę okazję specjalne ciasta, które następnie rozdaje się dzieciom. Początki Hogmanay sięgają czasów pogańskich i są ściśle związane z wikińskim świętem Yule. Dokładnie nie wiadomo, co znaczy słowo Hogmanay. Według jednej z teorii to tyle co „hug-me-nowģ”, czyli „obejmij mnie”. Z chwilą, gdy zegary wybiją północ, Szkoci witają Nowy Rok, śpiewając „Auld Lang Syne”…

Read More

Jak świętują Boże Narodzenie na świecie?

Boże Narodzenie na świecie (Fot. Miltos Gikas / Flickr)

Po meksykańsku Feliz Navidad! Po japońsku Merīkurisumasu! Po grecku Καλά Χριστούγεννα! Po francusku Joyeux Noe! Po niemiecku Fröhliche Weihnachten! Po włosku Buon Natale! Po norwesku God Jul! Po angielsku Merry Christmas! A po polsku… Wesołych Świąt! Jak świętują Boże Narodzenie na świecie? Czy wszędzie stroi się choinkę i dzieli opłatkiem? Czy Mikołaj zawsze ma czerwony fraczek i zaprzęg reniferów? Tradycja ubierania choinki dotarła do nas z Niemiec. Tam, podobnie jak u nas, „ubiera się” ją kilka godzin przed skromną kolacją wigilijną. Uczta odbywa się dopiero następnego dnia – pieczona gęś,…

Read More

Chanuka. Żydowskie Święto Świateł

Chanuka (Fot. Robert Couse-Baker / Flickr)

Chanuka (Święto Świateł) zaczyna się w roku 2015 z zachodem słońca w niedzielę, 6 grudnia, a kończy o zmroku w poniedziałek, 14 grudnia, trwa 8 dni. Chanuka upamiętnia cud, jaki wydarzył się w Świątyni Jerozolimskiej podczas powstania żydowskiego pod wodzą Hasmoneuszy, skierowanego przeciw Grekom, za czasów panowania Antiocha IV Epifanesa. To święto również na pamiątkę ocalenia judaizmu – pierwszej i wówczas jedynej religii monoteistycznej, opartej na podstawach etycznych. W 165 roku p.n.e. Żydzi wyparli Greków z Judei. Wolność religijna została przywrócona. Świątynia jerozolimska, którą król Antioch IV przemienił na miejsce…

Read More

Urodziny Proroka Muhammada

islam, Prorok Muhammad, święta w islamie (Fot. Rustam Aliyev / Flickr)

Niektórzy muzułmanie świętują dziś Maulid an-Nabi (Mawlid, Miełlud), czyli urodziny Proroka Muhammada, twórcy islamu i najważniejszej postaci w w tej religii. Rok temu to święto było jeszcze bardziej wyjątkowe, gdyż pierwszy raz od ponad 600 lat islamskie urodziny Proroka Muhammada zbiegły się w czasie z chrześcijańskimi urodzinami Proroka Jezusa. Święto Urodzin Proroka obchodzi się w świecie islamu w różnych terminach trzeciego miesiąca roku księżycowego (rabi al-awwal). Sunnici świętują 12 rabi al-awwal, zarówno narodziny jak i wspomnienie śmierci Proroka. Szyici odprawiają swoje uroczystości 17 rabi al-awwal. We wczesnym islamie święta tego…

Read More

8 GRUDZIEŃ. Buddyjski Dzień Bodhi

Budda, buddyzm (Fot. TheRoyceNg / Flickr)

Siddharta Gautama we wczesnych godzinach porannych 8 grudnia 525 roku przed Chrystusem stał się Buddą, Przebudzonym. Co roku buddyści nurtu mahajany (Wielkiej Drogi) obchodzą święto „przebudzenia” ich mistrza – Dzień Bodhi. W różnych tradycjach buddyjskich jest on obchodzony innego dnia i w inny sposób lecz upamiętnia to samo zdarzenie. Chociaż buddyści właściwie nie obchodzą świąt, ten czas we wszystkich tradycjach buddyjskich jest istotny i w jakiś sposób wspominany. Dzień Bodhi (Rohatsu) w buddyzmie mahajany Przez tydzień poprzedzający ceremonię, klasztory zen na całym świecie przeprowadzają odosobnienia o najsurowszych regułach, zwane w…

Read More

30 LISTOPAD – St. Andrew’s Day. Czyli Andrzejki po szkocku

St. Andrew's day (Fot. Julien Carnot / Flickr)

30 listopada Polacy przy wróżbach i laniu wosku świętują Andrzejki. Również Szkoci mają w tym czasie swój St. Andrew’s Day. Jednak dla Szkotów to święto narodowe. Święty Andrzej jest bowiem patronem ich kraju. Dodatkowo w tym dniu, ustawowo wolnym od pracy (ang. bank holiday), obchodzi się Święto Flagi Państwowej, tzw. Saltire. Szkoci spędzają ten czas na różnych festiwalach, tańcach, konkursach artystycznych, czytaniu wierszy, opowiadaniu historii, i kosztowaniu tradycyjnych specjałów regionu przy szklaneczce szkockiej whisky. Po ulicach w tym dniu  paradują mężczyźni w kraciastych spódnicach. Tzw. kilt noszony jest zamiast garnituru…

Read More

Święto Dziękczynienia. USA świętuje rzeź na Indianach

Pierwsze Święto Dziękczynienia, Indianie Ameryki Północnej

Dzień Dziękczynienia (Thanksgiving) to święto dość dziwaczne, bo zwykle jak jakiś naród zabiera drugiemu jego kraj, to bez podziękowania. A dzisiejsi mieszkańcy USA dziękują Indianom. Z tej okazji na stół wjeżdża pieczony indyk i placek z dyni, a w radio i telewizji śpiewają wesołe indyki… Indykiem zajada się rodzina prezydencka, bezdomni w schroniskach, kosmonauci na orbicie i żołnierze przebywający na misji wojennej. Małą ciekawostkę stanowi jego nadzienie, które jest pieczone nie razem z indykiem, ale w oddzielnej brytfance. Obżarstwo trwa od czwartku do poniedziałku. A potem zakupowe szaleństwo! Black Friday,…

Read More

11 LISTOPAD. Remembrance Day i czerwone maki w całej Wielkiej Brytanii

Remembrance Day, Poppy Day (Fot. Donna Rutherford / Flickr)

W Polsce 11 listopada obchodzi się Dzień Niepodległości, a w Anglii właśnie wtedy przypada Remembrance Day, czyli Dzień Pamięci. Potocznie święto nazywane jest Poppy Day ze względu na czerwone maki (z ang. „poppy” to mak), jakie już od pierwszych dni listopada Anglicy noszą przypięte do ubrania. Święto upamiętnia podpisanie rozejmu kończącego I wojnę światową 11 listopada (o godz. 11 nastąpiło zawieszenie broni). Symbolicznie w tym dniu, dokładnie o godz. 11:00 oddawany jest hołd poległym w postaci dwuminutowej ciszy. Każdy z obywateli, o ile ma sposobność, przystaje na tę chwilę. Znany…

Read More

6 LISTOPAD – 41. rocznica Zielonego Marszu. Zdrajcy narodowi z Polisario sprzedają Saharę za ropę!

Mapa Maroka z Saharą i bez

Kwestia PONOWNEJ integracji terytorium marokańskiego to wciąż aktualny temat współczesnej polityki tego kraju. Czytam te wszystkie pro-wyzwoleńcze relacje o rzekomo okupowanej przez Maroko Saharze… i nie mogę się nadziwić. Świat nie kiwnie palcem w sprawie wolnej Palestyny czy wolnego Tybetu. Ale ODŁĄCZENIE Sahary od Maroka stawia sobie za punkt honoru. Bo tu przecież chodzi o prawa człowieka! Jakby Ci w Palestynie czy w Tybecie to nie byli ludzie… A może wyzwolimy Śląsk spod polskiej okupacji?! Absurd? Oczywiście! Taki sam jak z wyzwalaniem Sahary! Dopiero kiedy sama zainteresowałam się, o co…

Read More

5 LISTOPADA. Bonfire Night czyli Anglicy świętują zamach na Parlament

Bonfire Night (Fot. Miles Sabin / Flickr)

Brytyjczycy lubią się bawić i każda okazja do zabawy jest dobra… nawet próba wysadzenia w powietrze brytyjskiego Parlamentu. Dzień Guya Fawkesa (ang. Guy Fawkes Day; także Noc Guya Fawkesa, Guy Fawkes Night, Bonfire Night) to angielskie święto ludowe obchodzone hucznie 5 listopada, w rocznicę wykrycia tzw. spisku prochowego, będącego zamachem na życie króla Anglii i Szkocji Jakuba I Stuarta. Plan zamachu opierał się na wysadzeniu Izby Lordów poprzez użycie beczek wypełnionych prochem. Przywódcą grupy, która w 1605 r. podjęła się zamachu był Guy Fawkes i mimo, że nie był on…

Read More