Tu Bi-Szwat. Noworoczne Święto Drzew w judaizmie

Tu Bi-Szwat (Fot. The Jewish Agency for Israel / Flickr)

Noworoczne Święto Drzew to święto żydowskie związane z przyrodą. Tu Bi-Szwat oznacza „15 dzień miesiąca szwat„. Tu – wyraża liczbę 15 w hebrajskim. 15 dzień miesiąca szwat jest Nowym Rokiem Drzew (Rosz Ha-Szana lallanot). Wyznacza koniec zimy i początek pory opadów. Tłem tego szczególnego święta, podczas którego sadzi się w Izraelu drzewa, jest przykazanie dotyczące pierwocin drzew owocowych. Gdy przyjdziecie do ziemi [Izraela] i będziecie sadzić wszelkie drzewo [rodzące] jadalny owoc, będzie wam ten owoc wzbroniony. Przez trzy lata będzie wam wzbroniony i jedzony nie będzie. A w czwartym roku…

Read More

Chanuka. Żydowskie Święto Świateł

Chanuka (Fot. Robert Couse-Baker / Flickr)

Chanuka (Święto Świateł) zaczyna się w roku 2015 z zachodem słońca w niedzielę, 6 grudnia, a kończy o zmroku w poniedziałek, 14 grudnia, trwa 8 dni. Chanuka upamiętnia cud, jaki wydarzył się w Świątyni Jerozolimskiej podczas powstania żydowskiego pod wodzą Hasmoneuszy, skierowanego przeciw Grekom, za czasów panowania Antiocha IV Epifanesa. To święto również na pamiątkę ocalenia judaizmu – pierwszej i wówczas jedynej religii monoteistycznej, opartej na podstawach etycznych. W 165 roku p.n.e. Żydzi wyparli Greków z Judei. Wolność religijna została przywrócona. Świątynia jerozolimska, którą król Antioch IV przemienił na miejsce…

Read More

Sukkot. Żydowskie Święto Namiotów

Święto Namiotów Szałasów, Sukkot, święta żydowskie (Fot. Photo Gallery Israeli Ministry of Tourism / Flickr)

Dziś wieczorem rozpoczyna się Sukkot – żydowskie Święto Namiotów / Szałasów (zwane też Kuczki), które upamiętnia mieszkanie w szałasach i namiotach podczas ucieczki Izraelitów z Egiptu i wędrówki do Kanaanu (sukka, szałas, kuczka w hebr.: סוכה – Suka), a swoją nazwę wzięło od zwyczaju budowania na czas jego trwania szałasów i przebywania w nich w określonych porach. Święto Szałasów trwa siedem dni – od 14/15 do 22 tiszri (pięć dni po święcie Jom Kippur, a dwa tygodnie po rozpoczęciu roku). Święto należy do świąt radosnych. W Torze jest napisane: przez…

Read More

Jom Kippur. Żydowski Dzień Pojednania

Yom Kippur, judaizm, święta żydowskie (Fot. Center for Jewish History, NYC / Flickr)

Jom Kippur (Dzień Pojednania/Przebłagania) to jedno z najważniejszych świąt żydowskich, o charakterze pokutnym, zwieńczającym okres tzw. 10 Dni Pokuty i Trwogi. Przypada dziesiątego dnia miesiąca tiszri i odzwierciedla ideę, że tym, którzy okazują skruchę i naprawiają błędy, ich winy są przebaczone. Nazwa Jom Kippur pochodzi ze średniowiecznej rabinistycznej literatury. W Torze to święto nazwane jest Jom-ha-Kippurim (Dzień zakrycia, albo ukrycia grzechów). Słowo kippur pochodzi od dwóch hebr. kofer (wykup pieniężny) i kaporet (pokrycie, skrycie). I przemówił Pan do Mojżesza tymi słowy: Dziesiątego dnia jednak tego samego siódmego miesiąca będzie dzień…

Read More

Święto Pesach. Żydowska Wielkanoc?

Pesach, talerz sederowy (Fot. Robert Couse-Baker / Flickr)

Pascha (hebr. Pesach czyli ‚przejście’) to najważniejsze święto żydowskie, obchodzone na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej. Również chrześcijaństwo przywiązuje wagę do żydowskiego święta Paschy, ponieważ Ostatnia Wieczerza była wieczerzą paschalną. Jednakże większość kościołów chrześcijańskich obchodzi Paschę w pierwszą niedzielę po równonocnej pełni księżyca a nie w terminie święta wg. kalendarza hebrajskiego. Pierwszą paschę obchodzono 14 dnia miesiąca Nisan (dzień zaczynał się wieczorem), w dniu wyjścia Izraelitów z niewoli egipskiej. Pierwotnie Żydzi spożywali tylko pieczonego w całości baranka lub kozła (razem z trzewiami), gorzkie zioła oraz „przaśny chleb (bez zakwasu)”…

Read More

24 MARZEC. Purim – najradośniejsze żydowskie święto

Żydowskie święto Purim (Fot. Erifyli Orli Tsavdari / Flickr)

Święto Purim (hebr. losy) często nazywane „żydowskim karnawałem” obchodzone jest 14 dnia miesiąca adar (w roku przestępnym w drugim dniu miesiąca adar) upamiętniające uchronienie Żydów od zagłady w perskim imperium Achemenidów za czasów panowania króla Achaszwerosza (prawdopodobnie był to Kserkses I). Historia ta opowiada o królu Achaszweroszu (Aswerus), królowej Esterze (Hadassa), jej przybranym ojcu Mardocheuszu (Mordechaj) i ministrze Hamanie. Żyd Mardocheusz wbrew poleceniu króla nie oddawał pokłonu Hamanowi. Z tego powodu Haman postanowił skazać na zagładę wszystkich Żydów. Los wskazał na 13 dzień adar jako datę zagłady. Dowiedziawszy się o…

Read More

Wiara w „złe oko” i sposoby ochrony przed nim

Nazar, złe oko, ręka fatimy, oko proroka (Fot. Chris Nelson / Flickr)

Wiara w „złe oko” jest bardzo popularna w w Afryce Północnej, Wschodniej i Środkowej, w Południowej Azji oraz w śródziemnomorskim regionie Europy. Paradoksalnie łączy ona trzy wielkie religie monoteistyczne, których drogi krzyżują się w ogniu walki na Bliskim Wschodzie. Odniesienia do „złego oka” można znaleźć w Koranie, nauczaniu Ojców Kościoła, ale również w hebrajskim Talmudzie. Żydzi, chrześcijanie i muzułmanie (częściej szyici niż sunnici) szukają ochrony przed zawistnymi spojrzeniami innych w w amuletach w kształcie dłoni – Hamsa, Chamsa, Khamsa, Hamesz, ręka Fatimy (córki Mahometa – Fatimy-Zahry) – jak wierzą muzułmanie, czy dłoń Miriam (siostry…

Read More

Dzieje i rozwój judaizmu pobiblijnego

Judaizm (Fot. Israel_photo_gallery / Flickr)

Dzisiejszy judaizm – musimy to sobie wyjaśnić na wstępie – nie jest w żadnym wypadku prostą kontynuacją judaizmu biblijnego. Jest zupełnie inną religią niż był w czasach Jezusa. Nazwa „judaizm” pochodzi od jednego z pokoleń żydowskich – pokolenia Judy. Nazwa „Izraelici” od plemienia Izrael. Nazwa „Hebrajczycy” była początkowo określeniem wojowniczego ludu, który pojawił się na terenach Palestyny (najprawdopodobniej poprzedników dzisiejszych Żydów zwano Hebrajczykami ponieważ przybyli z tamtej strony Jordanu). Środowisko powstania judaizmu Judaizm jako religia wyrasta z tradycji starożytnego Izraela. Lud izraelski pojawił się w Palestynie w XII w. przed…

Read More

Święta ziemia. Opowieści z Izraela i Palestyny

Święta ziemia. Opowieści z Izraela i Palestyny (Fot. samdaq (AT) hotmail / Foter)

Wyrusz w podróż, która burzy stereotypy. Wsłuchaj się w głosy mieszkańców współczesnej Wieży Babel. Poznaj różnorodność – prawdziwe bogactwo Ziemi Świętej. „Święta Ziemia. Opowieści z Izraela i Palestyny” to historie zarówno z tradycyjnej, konserwatywnej Jerozolimy, liberalnego Tel Awiwu, ale i palestyńskich wiosek z Zachodniego Brzegu. „Najbardziej pożądany kawałek pustyni” to nie tylko cel religijnych pielgrzymek i miejsce nieustannego wyniszczającego konfliktu. Zamieszkiwana przez Żydów, muzułmanów i chrześcijan Ziemia Święta, choć podzielona betonowym murem, dla tysięcy ludzi jest przede wszystkim domem. Każdy z bohaterów tej książki opowiada o swoim zwykłym życiu w…

Read More

Romeo i Julia dla dzieci. O przyjaźni muzułmanina z Żydówką…

Ayaan Hirsi Ali

Książka dla dzieci o przyjaźni muzułmańskiego chłopca z żydowską dziewczynką, autorstwa holenderskiej polityk Ayaan Hirsi Ali (znanej z ostrej krytyki islamu), wywołała w swoim czasie nie mało kontrowersji… – Wszystko zaczyna się w szkole. Tam dzieci uczą się szanować innych. Jeśli nie zmienimy myślenia dzieci, nigdy nie zwalczymy stereotypów – tak Hirsi Ali wyjaśnia motywy napisania nowej książki. Adan jest Marokańczykiem i mieszka na przedmieściach Amsterdamu. Ojciec regularnie go bije, a jego siostry zostały siłą wydane za mąż za dalekich kuzynów i odesłane do Maroka. Chłopak przypadkiem dostaje stypendium w…

Read More