15 LUTY. Wyznawcy Johna Fruma czekają na Jego powrót. To już dziś?

John Frum powrócił? (Fot. Kristopher Radder)

Na wyspie Tanna, należącej do Republiki Vanuatu (państwo w Oceanii, położone na 83 wyspach Nowych Hebrydów) żyje plemię Yaohnanen, dla którego obiektami religijnego kultu są… pewien amerykański żołnierz oraz książę Filip (mąż brytyjskiej królowej Elżbiety II)! W obecnej Republice Vanuatu podczas II Wojny Światowej stacjonowały wojska amerykańskie. Jednym z żołnierzy miała być postać zwana przez tubylców Johnem Frumem (niekiedy Johnem Brumem). Nie wiadomo czy rzeczywiście istniał ktoś taki jak John Frum, którego nazwisko mogło powstać ze zniekształconego „John from (America)” (John z Ameryki), co tubylcy mogli słyszeć od żołnierzy US…

Read More

16 SIERPNIA. Festiwal sing sing u Papuasów

Papua Nowa Gwinea, Festiwal Sing Sing (Fot. kabl1992 / Foter)

Dziś w Mt Hagen Cultural Show doroczny, sierpniowy sing sing, czyli zlot plemion! Cała Papua-Nowa Gwinea świętuje. Wojownicy paradują z tradycyjną bronią w rękach, wymachują dzidami, łukami, drewnianymi włóczniami, kamiennymi siekierami i sztyletami z kości kazuara, a niekiedy i ludzkich (ostatni przypadek kanibalizmu odnotowano wszak na Papui-Nowej Gwinei w 1989 r.). Ich twarze zdobią malunki (inne dla każdego plemienia), a głowy misterne fryzury i pióropusze z piór rajskich ptaków. Pierwsze festiwale sing sing odbywały się w końcu lat 50. XX w. z inicjatywy  misjonarzy i rządu australijskiego. Miał to być…

Read More

Życie seksualne dzikich (sto lat później). Śladami Bronisława Malinowskiego

Seks, betel i czary (Fot. Christopher.Michel / Foter)

Aleksandra Gumowska wybrała się w podróż śladami Bronisława Malinowskiego w sto lat po jego legendarny badaniach. Kiedy pierwszy raz dotarła na Wyspy Trobrianda, poczuła się jak w środku czarno-białej fotografii zrobionej 100 lat wcześniej przez znanego antropologa. Jego „Życie seksualne dzikich” nabrało kolorów… Naczelny wódz przyjął ją jak córkę, żona wodza nadała jej imię swojego podklanu, zamieszkała w chatce z liści. Bez prądu, gazu, toalet. Turystów przybywa tu niewielu, pieniądze nie są niezbędne, a moc czarowników zwalcza się po nowemu – mocą Jezusa. Szesnastoletnie dziewice nadal jednak nie istnieją. A…

Read More

William Ricketts Sanctuary. Cierpienie Aborygenów wyryte w skale

Australia, Aborygeni, William Ricketts Sanctuary (Fot. Yewenyi / Foter)

Aborygeni. Umysłowi arystokraci świata (według francuskiego antropologa Claude’a Levi-Strauss’a) i najbardziej skrzywdzeni ludzie na świecie (według antropologa dr Wojciecha Bębna). Nigdy nie usłyszeli „przepraszam”. Dopiero William Ricketts oddał im hołd… swoim sanktuarium. Wspaniałym i przejmująco realistycznym. Jakby to nie dłuto i zręczna dłoń artysty rzeźbiła te posągi, lecz prawdziwe cierpienie… William Ricketts urodził się w Melbourne w 1898 roku. W 1934 r. kupił kawałek lasu w Górach Dandenong i założył w nim „Potter’s Sanctuary”. Ricketts był jak najbardziej białym Australijczykiem, ale poczuł głęboką więź z rdzennymi Australijczykami i spędził wiele…

Read More

Życie seksualne Papuasów

Życie seksualne dzikich (Fot. Steve Jurvetson)

Chociaż dorobek naukowy polskiego antropologa Bronisława Malinowskiego zamyka się w trzynastu tomach, to tylko na jeden z nich naprawdę jest popyt i mimo upływu czasu wciąż cieszy się niemalejącą sławą. Znika z półek księgarń, jak tylko się na nich pojawi. Mowa oczywiście o tomie drugim: Zwyczaj i zbrodnia w społeczności dzikich; Życie seksualne dzikich w północno-zachodniej Melanezji. Książka od chwili wydania uważana jest za jedną z najważniejszych prac antropologicznych. W pracy tej Malinowski opisał szczegółowo obyczajowość Trobriandczyków, ich poglądy i zwyczaje. Oczywiście nie tego szukają w niej czytelnicy, spragnieni opisów…

Read More

Maski sił rządzących przyrodą w Oceanii

Maski, Oceania (Fot. Taro Taylor)

W Oceanii, maski noszono zazwyczaj w połączeniu z bogatymi ozdobami głowy i całego ciała. Ich wyrobem zajmowali się specjaliści, a po użyciu były one starannie przechowywane przez zaufaną osobę. Barwy i zdobnictwo masek mają tu znaczenie symboliczne. Nauka ich właściwego rozumienia jest ważnym elementem obrzędów inicjacyjnych. Głównym powodem religijnego zastosowania maski u tych ludów, jest pragnienie transformacji w zwierzę, ducha, bóstwo lub innego człowieka. Aby pozyskać przychylność zwierząt i przyciągnąć je lub też posiąść ich moc, używa się masek zwierzęcych. W Oceanii (podobnie jak w Afryce) ogromne znaczenie mają natomiast…

Read More