Milagros. Sakralna sztuka ludowa Meksyku i Peru

Milagros. Sakralna sztuka ludowa Meksyku i Peru (Fot. Juana Manuel / Flickr)

Milagros (zwane również Miracles, Dijes, Promesas czy Offerings) są to małe, metalowe medaliki o charakterze religijnym, znane głównie na obszarze Ameryki Łacińskiej (przede wszystkim Meksyk i Peru) i części Półwyspu Iberyjskiego. Dziedzictwo kulturowe wiejskich obszarów Hiszpanii (szczególnie Andaluzji, Katalonii i Majorki). Są one również stosowane w Europie, gdzie określa się je jako Exvotos. Termin Milagro oznacza dosłownie „cud”. Mają one zastosowanie lecznicze oraz wotywne. Można je kupić w kościołach i katedrach, a także od ulicznych sprzedawców. W przeróżnych kształtach i rozmiarach, wykonane z różnych materiałów, w zależności od lokalnych zwyczajów.…

Read More

16 LIPCA. Pielgrzymka wyznawców voodoo do wodospadu Saut-d’Eau

Pielgrzymka wyznawców voodoo do wodospadu Saut-d'Eau (Fot. Prt Sc z Youtube, wilner nau z dnia 16.07.2015)

Każdego lata, w okresie święta Najświętszej Marii Panny z góry Karmel (16 lipca), tysiące wyznawców voodoo spotyka się przy wodospadzie Saut d’Eau, aby modlić się do bóstwa miłości Erzili. Pielgrzymi rozbierają się do naga, wrzucają ubrania do sadzawek, kąpią się w lodowatej wodzie używając mydła i aromatycznych ziół. Ten rytuał oczyszcza ich z niepowodzeń i zapewnia pomyślność w nadchodzącym roku. Saut-d’Eau to jeden z wodospadów znajdujących się na Haiti (67 km na północny wschód od stolicy Haiti – Port-au-Prince). Stał się ważnym miejscem dla wyznawców voodoo w 1847 roku, kiedy…

Read More

Sztuka znikania. Nieznana historia haitańskiego kapłana voodoo

Sztuka znikania, kult voodoo, Haiti

„Sztuka znikania” to film Bartka Konopki i Piotra Rosołowskiego – twórców nominowanego do Oscara „Królika po berlińsku”, zwycięzcy Nagrody Magicznej Godziny na festiwalu PLANETE+ DOC w 2009 roku. Historia PRL-u oczyma przybysza z zewnątrz, gościa egzotycznego i ezoterycznego… Autorzy mają sentyment do komunizmu. W „Króliku po berlińsku” role główne zagrały tytułowe króliki – mieszkańcy pasa ziemi niczyjej pomiędzy wschodnimi a zachodnimi Niemcami. Tym razem przed nami nieznana historia haitańskiego kapłana voodoo, Amona Frémona, który na zaproszenie Jerzego Grotowskiego w 1980 roku odwiedził Polską Rzeczpospolitą Ludową. Polska była dla Amona dziwnym…

Read More

Krwawe rytuały i ofiary z ludzi. Tajemnice Majów i Azteków

El Castillo Pyramid - Chichen Itza - Mexico (Fot. Sam valadi / Flickr)

Składanie bóstwom ofiar z ludzi to jeden z najważniejszych rytuałów ludów Ameryki Środkowej. Majowie i Aztekowie przejęli rytuał składania ofiar z ludzkiego serca od Tolteków – Indian znanych z masowych rzezi na jeńcach wojennych. Majowie wierzyli w pakt z bóstwem, zobowiązujący człowieka do karmienia istot demonicznych ofiarami z ludzi w zamian za ich przychylność. Najwcześniejsze przekazy nie wspominają jednak o ofiarach z ludzi. Musiały one wejść do obyczajowości Majów dopiero z czasem, gdy zostali oni podbicie przez inne plemiona – najpierw Tolteków, a potem Azteków. Mimo to, kultura Majów nie…

Read More

Ponczo. Modna pelerynka z Ameryki Południowej

Poncho, Peru (Fot. pdh96 / Flickr)

Ponczo (hiszp. poncho z języka Indian Araukanów) to w zasadzie płachta materiału (zwykle w kształcie kwadratu lub prostokąta) z wyciętym otworem na głowę i doszytym kapturem, noszona zarówno przez kobiety, jak i przez mężczyzn. Łatwa do samodzielnego uszycia lub wydziergania na drutach czy szydełku. Wiele ponczo-podobnych pelerynek możemy też nabyć w sklepach odzieżowych bardziej popularnych marek. Ja jednak polecam przywieźć sobie oryginalne ponczo z wakacyjnej wyprawy. Kształtem są pewnie podobne do tych proponowanych nam przez projektantów mody, ale różnią się materiałem. Ponczo przywiezione z wyprawy do Andów będzie lekkie, przewiewne,…

Read More

Maski bogów i diabłów w Meksyku oraz maski sepulkralne Mezoameryki i dawnych cywilizacji Peru

Maski meksykańskie, maska, Meksyk (Fot. CarlosVanVegas)

Wszystkie kultury starego Meksyku miały zwyczaj prezentowania swoich bóstw za pomocą masek. Były one noszone przede wszystkim przez kapłanów, podczas rytualnie odprawianych uroczystości. W ten sposób łączono swoje energie z odpowiednim bóstwem. Na czas noszenia maski, człowiek zespalał swoją osobowość z bóstwem, stając się w ten sposób jakby bogiem – człowiekiem. Masek używali również królowie i książęta w celu symbolicznego podkreślenia swojej potęgi, żądając, by pogrzebano je wraz z nimi. Były one zatem specyficznymi insygniami władzy. Dla wielu ludów sztuka wyrabiania masek była i nadal jest magicznym sposobem na przybliżenie…

Read More

Kosmetyki z różnych stron świata. Chilijski krem ze śluzu ślimaka

Krem ze śluzem ślimaka, mucyna (Fot. Gerry Thomasen/Flickr)

W Ameryce Południowej (ale już nie tylko) dużą popularnością cieszy się krem ze śluzu ślimaka (konkretnie ślimaka chilijskiego Helix Aspersa Müller) o właściwościach regenerujących skórę i lekko złuszczających. Smaruje się nim blizny potrądzikowe, oparzenia i rozstępy. W 1980 roku pochodząca z Chile rodzina Bascunan zauważyła, że ich ręce charakteryzują się bardziej miękkim naskórkiem niż dłonie innych ludzi. Skaleczenia na ich skórze goiły się znacznie szybciej, nie pozostawiając żadnych trwałych pamiątek w postaci blizn. Jak to możliwe? Wszystkie cudowne właściwości skóry w rodzinie Bascunan przypisano ślimakom, jakie hodowali oni na swojej…

Read More