7 STYCZEŃ. Etiopskie Boże Narodzenie

Melkam Gena

Melkam Gena, czyli Wesołych Świąt! 7 stycznia (zgodnie z kalendarzem juliańskim; 29 grudnia kalendarza etiopskiego) Etiopczycy świętują Boże Narodzenie zwane tutaj Gena (Genna) lub Lidet, które wygląda trochę inaczej niż u nas. Boże Narodzenie rozpoczyna się już wieczorem 6 stycznia (w Etiopii godziny są inaczej rachowane, gdyż dzień rozumiany jako doba kończy się wraz z zachodem słońca). Przez całą noc procesje wiernych wędrują od kościoła do kościoła, śpiewają, grają na instrumentach i tańczą. Tradycyjną bożonarodzeniową potrawą jest tutaj doro wat, pikantny gulasz z mięsa drobiowego podawany z chlebem injera, popijany…

Read More

Gniew czarnych imigrantów okiem białej. Furia mać!

Pani Furia Grażyna Plebanek

Pierwsza polska powieść o samotności we współczesnej Europie, napisana z perspektywy jej wielokulturowego centrum. Zaskakująca i odważna. Nie każdy, kto wydaje się ofiarą, naprawdę nią jest… Pochodząca z Konga Alia nosi imię na cześć Muhammada Alego. Tak jak legendarny bokser, przez całe życie walczy. W Brukseli, dokąd przeniosła się jej rodzina, musi zmierzyć się z losem imigrantki, czarnej, obcej, kobiety… Wygląda jak gwóźdź. Za dużo włosów, za chuda, za wysoka. Do nikogo nie pasuje i dla nikogo nic nie znaczy. Dla matki jest wyłącznie darmową pomocą domową, chłopak traktuje ją…

Read More

Enkutatash. Etiopski Nowy Rok

Enkutatash, Etiopia, Nowy Rok (Fot. Rod Waddington / Flickr)

Zamiast walczyć z czasem za pomocą kremów przeciwzmarszczkowych, pojedź do Etiopii i odmłodź się o blisko 8 lat 😉 Dziś na całym świecie jest 11 września 2016 roku. Ale w Etiopii trwa własnie powitanie nowego roku 2009! Nie wierzysz? Zobacz przelicznik kalendarza gregoriańskiego na etiopski. Różnica ta wynika z innej daty początku naszej ery. Kalendarz etiopski uznaje datę narodzin Jezusa wyliczoną przez Anonniosa z Aleksandrii, a ta przypada 8 lat później niż powszechnie przyjęto – 9 r.n.e. W ten sposób wszystko w Etiopii jest o 7-8 lat młodsze. Patrząc na…

Read More

Maski Czarnej Afryki. Rola bractw religijnych i tajnych związków w tańcach masek

Maska afrykańska (Fot. craig Cloutier/Flickr)

W kulcie religijnym Afryki wyjątkową rolę odgrywały bractwa i tajne związki, z których pewne istnieją do dzisiaj. Są to grupy i stowarzyszenia o ograniczonym członkostwie i zawoalowanej działalności. Dostęp do nich poprzedza i utrudnia złożona inicjacja. Wiele tajnych związków sprawowało wymiar sprawiedliwości, dostarczało sił policyjnych, wykonywało wyroki na skazańcach bądź też czyniło odpowiednie kroki przeciwko naruszającym porządek społeczny. Jeszcze inne stawały się depozytariuszami tradycji plemiennych i mitów oraz odgrywały niemałą rolę w kulcie bóstw i przodków. W większości tajnych związków ważną rolę odgrywa maska rytualna, która reprezentuje świat niewidzialny, głównie…

Read More

Mandazi. Czyli pączki po kenijsku

Mandazi (Fot. Paresh Jai/Flickr)

Mandazi to popularne w Kenii i sąsiedniej Tanzanii pączki drożdżowe z mleka kokosowego. Najczęściej mają kształt trójkąta (jak pierożki samosa), ale też owalny czy trapezu. Serwowane bez nadzienia i bez polewy, mimo to mają specyficzny smak i zapach Afryki… dzięki dodatkowi kardamonu, cynamonu i imbiru. Co będzie Wam potrzebne: 1/2 szklanki ciepłej wody, 2 łyżeczki proszku do pieczenia lub 1 łyżeczka suszonych drożdży, 4 szklanki mąki, 1/2 szklanki cukru, 1/4 łyżeczki ziół (kardamon, cynamon, imbir), 2 łyżeczki masła, margaryny lub oleju roślinnego, 100 g mleka kokosowego, 1 roztrzepane jajko, olej…

Read More

Dzieci żołnierze w Afryce

Dzieci żołnierze w Afryce, wojna (Fot. Dung Nguyen / Flickr)

Spośród wielu zagrożeń wojennych, uprowadzenia i wcielanie dzieci do wojska uznane są za szczególnie groźne dla ich rozwoju i zdrowia psychicznego. Od wczesnych lat 90, wiele osób podnoszących w literaturze temat dzieci na wojnie – w Afryce i innych miejscach – twierdziło, że dzieci są szczególnie bezbronne wobec konfliktów. Okrucieństwa, których doświadczają niszczą ich rozwój w najważniejszych latach życia. Ponieważ ich rodziny są rozbite, a większe instytucje społeczne nie funkcjonują i nie spełniają swoich zadań, dzieci pozbawione zostają trwałych związków emocjonalnych, które są podstawą ich fizycznego, intelektualnego i moralnego rozwoju.…

Read More

Kobiety Afryki. Obyczaje, tradycje, obrzędy, rytuały

Kobiety Afryki (Fot. Christoph Rupprecht / Flickr)

Nigeria, koniec lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku. Uwolniona od kolonializmu, pogrążona w wojnie domowej, zwaną Biafrańską. W Polsce panuje komuna, na półkowych sklepach znaleźć można jedynie ocet. W Afryce nie ma wody. Nie tylko tej do kąpieli, często nie ma nawet wody do picia. A upał niemiłosierny. W takich warunkach przyszło pracować naukowcom i pracownikom uniwersytetów, którzy wyjeżdżając m.in. do Afryki w ramach „handlu zagranicznego”, zasilali swoją kadrą nowo powstające uczelnie oraz instytucje naukowe. Ich podróże miały różną motywację: od czysto przygodowej, po rodzinne, finansowe na politycznych kończąc. Autorka książki „Kobiety…

Read More

Święci kościoła etiopskiego

Takla Haymanot, Gebre Menfes Kiddus, Święty Grzegorz, święci, Etiopia

Chrześcijaństwo etiopskie wyłoniło się z połączenia pierwotnej religii chrześcijańskiej i wczesnego judaizmu. Miejscowa ludność czci zarówno duchowe istoty kościoła chrześcijańskiego (np archanioły) jak i typowo etiopskich świętych. Etiopski Kościół Ortodoksyjny posiada wiele elementów wspólnych z judaizmem, np. szabat i obrzezanie. Popularny jest też afrykański zwyczaj obrzezania dziewczynek (praktykowany również przez etiopskich wyznawców judaizmu, Felaszów). Etiopscy chrześcijanie nie jedzą wieprzowiny, a często też obok niedzieli za dzień święty uznają sobotę. Kościół etiopski cechuje też duża liczba postów – dla mnicha trwa on 286 dni w roku, a dla zwykłego wiernego 186…

Read More

Afrykańskie warkoczyki. Jak je zrobić i jak pielęgnować?

Cornrows, afrykańskie warkoczyki (Fot. chefranden / Foter)

Afrykańskie warkoczyki to dobra alternatywa dla dredów, które jednak nie do końca są estetyczne. Cornrows możemy zaplatać na wiele sposobów, tworząc na głowie przeróżne wzory. Najlepiej je wykonać w profesjonalnym salonie fryzjerskim, choć usługa do tanich nie należy (około 300-500 zł). Warkoczyki są bardzo efektowne i wygodne. Nie działają na nie żadne czynniki zewnętrzne więc bez obaw możesz w nich chodzić na basen, do solarium, sauny, czy uprawiać sport. Można je wykonać zarówno z własnych włosów, jak i wplatając do naszych włosów włosy syntetyczne (bez użycia jakichkolwiek narzędzi oraz środków…

Read More

Dzieci na linii frontu. Wstęp do rozważań o współczesnych konfliktach zbrojnych w Afryce

Dzieci żołnierze (Fot. Expert Infantry / Flickr)

W XX wieku liczba konfliktów zbrojnych na świecie zdecydowanie się zwiększyła. W ciągu ostatnich kilku dekad miały miejsce długotrwałe konflikty i wojny w wielu różnych częściach świata. Afganistan, Angola, Kambodża, Demokratyczna Republika Konga, Salwador, Sierra Leone i inne kraje potwierdzają powszechne występowanie tego zjawiska. Konflikty zbrojne prowadzą nie tylko do śmierci uczestników walk i ludności cywilnej, ale także do cierpienia, przesiedleń i strachu. Niszczą lokalną ekonomię, dzielą społeczności, osłabiają dotychczasowe więzi społeczne, zagrażają przetrwaniu rodziny i redukują jej funkcję do opieki nad najbardziej bezbronnymi jej członkami. Każdego roku konflikty i…

Read More

Kosmetyki z Afryki. Moc zaklęta w baobabie

Baobaby (Fot. Frank Vassen)

Baobab jest symbolem długowieczności, siły i mocy. Nazywany w Afryce Drzewem Życia, gdyż żyje bardzo długo (około 4 tys. lat), rosnąc… ” korzeniami do góry” (a to ze względu na bardzo charakterystyczną koronę, która swoją budową przypomina system korzeniowy), zdaje się tkwić na swoim miejscu od zawsze… Według legendy Buszmenów baobab rozzłościł Boga, który za to posadził go do góry korzeniami. Nieoficjalnie uznawany jest za następcę oleju arganowego – tak bardzo wszechstronne jest jego działanie. Cudowne właściwości baobabu rozsławiają liczne mity i legendy większości narodów świata. Baobab, który jest symbolem…

Read More

Świat zaklęty w etiopskich krzyżach

Etiopski krzyż (Fot. A.Davey/Flickr)

Państwo etiopskie przyjęło chrześcijaństwo i nierozerwalnie z nim związany symbol krzyża już w czwartym stuleciu. Klasztory i kościoły używały swoich krzyży podczas procesji. Pielgrzymi mniejsze krzyżyki nosili na swoich ramionach. Kapłani też mieli swoje krzyżyki, które nosili w ręku jako symbol godności kapłańskiej. Nie rozstawali się ze swoimi krzyżami nawet w podróży i podawali jej wiernym do ucałowania. Na wywietrznikach dachowych kościołów umieszczano zaś krzyże siedmioramienne, z symbolem strusiego jaja na końcach (napomnienie, by wierni strzegli czystości swych dusz z taką samą ostrożnością, jak struś pilnuje swoich jaj). Równie często…

Read More

Ugali. Najpopularniejsza kenijska potrawa

Ugali (Fot. Tania Zapata/Flickr)

Przepis na ugali jest niezwykle prosty do wykonania i prawdopodobnie dlatego jest to potrawa najczęściej spożywana w Kenii (przynajmniej raz dziennie, a czasami częściej). Kenijczycy zapożyczyli ją z Ugandy. A my pewnie nazwalibyśmy ją papką kukurydzianą. Na większości serwisów serwujących nam przepisy kuchni afrykańskiej, możemy zobaczyć zdjęcia ugali w kolorze kukurydzy, gotowego już do spożycia. Tymczasem tradycyjne kenijskie ugali jest białe, gdyż kasza kukurydziana w Kenii ma kolor biały. Rozumiem, że w Polsce trudno dostać maize (kasze z białej kukurydzy). Najłatwiej upolować ją w sklepach z indyjska żywnością. Kenijscy studenci…

Read More

Księżyc antylopy, kwiat mango czy szczur z Kongo? Afrykańskie fryzury

Afrykańskie piękności. Niezwykłe fryzury Malijek

„Afrykańskie piękności. Niezwykłe fryzury Malijek” to film dokumentalny o opartej na starodawnej tradycji sztuce układania włosów. Księżyc antylopy, złote daktyle, kwiat pustyni – są setki wyrażeń, którymi można skomplementować afrykańskie kobiety, w szczególności ich fryzury. Sztuka układania włosów, oparta na starodawnej, ręcznej tradycji służy upiększaniu głów i w metropolii Bamako i na Saharze, gdzie koczują Tuaregowie. Kobiety robią sobie także fryzury na „Shakirę”, „Mandelę”, „kwiat mango”, „po drodze” lub „szczura z Kongo”. Dodają one im gracji i elegancji. Układają je zarówno uliczni fryzjerzy, jak i profesjonaliści i zwycięzcy prestiżowych konkursów,…

Read More

Maski Czarnej Afryki. Zasady noszenia masek

Maski afrykańskie (Fot. J P/Flickr)

Sens tradycyjnych afrykańskich masek staje się zrozumiały jedynie w kontekście afrykańskich wierzeń kosmologicznych. Sztuka – główne narzędzie porządku, spójności i ciągłości społecznej – stanowi integralną część tego systemu. Mimo dużego zróżnicowania kulturowego można wskazać szereg cech charakterystycznych dla większości afrykańskich cywilizacji i religii np. pojęcie zasadniczej siły witalnej – istoty duchowej obecnej we wszystkim, co istnieje (w drzewach, skałach, zwierzętach, w kobietach i mężczyznach, w przodkach i bogach) oraz przekonanie, iż owa siła duchowa łączy i umożliwia porozumienie między sferą bogów i przodków a sferą życia ziemskiego. Obrzędy rytualne pojmowane…

Read More