Turecka baklawa. Przysmak godny sułtana

Baklava (Fot. Breville USA / Flickr)

Bakława (baklawa czy też baklava) to deser rozpowszechniony zarówno w kuchni tureckiej, ormiańskiej, greckiej, bułgarskiej, jak i bałkańskiej. Najsmaczniejsze baklawy pochodzą z tureckiego Gaziantepu. O historii tego słodkiego deseru wiadomo praktycznie tyle, że przyrządzano go w kuchniach pałacu Topkapi w Istambule, gdzie sułtan częstował nim janczarów. Klasyczną bakławę przygotowuje się z ciasta listkowego – zwanego niekiedy korą (bałkańska nazwa) lub ciastem filo (grecka nazwa) – przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem. Całość zapieka się. Po zapieczeniu kroi w romby, trójkąty, kwadraty i inne formy, a…

Read More

Anglia śladami „Alicji w krainie czarów”

Pomnik Alicji w krainie czarów w Central Parku (Fot. torbakhopper / Flickr)

W 2015 roku przypada 150. rocznica pierwszej publikacji „Alicji w krainie czarów„. Dlatego wybierzemy się w podróż po Anglii śladami jej bohaterki i autora. Rodzina Liddellów latem często gościła w Gogarth Abbey Hotel (w rodzinnym domu Penmorfa) w Llandudno. Przynajmniej tak głosi lokalna legenda… Ich przyjaciel Charles Dogson (1832-1898) miał zabawiać młodą Alice Liddell opowiastkami o Białym Króliku i Szalonym Kapeluszniku. Pod pseudonimem Lewis Carroll, Dogson opublikował swoje fantastyczne historyjki w książeczkach „Alicja w krainie czarów” oraz „Alicja po drugiej stronie lustra”. Na stronie www.alicetowntrails.co.uk można pobrać specjalną aplikację 3D…

Read More

Muzułmańskie fatałaszki. Od hidżabu do burki

Burka (Fot. World Bank Photo Collection / Flickr)

Nie będę się tu rozwodzić nad teologicznym uzasadnieniem zakrywania twarzy przez muzułmanki (czy też jego brakiem). To odrębny temat. Skupię się jedynie na przedstawieniu różnych strojów noszonych przez muzułmańskie kobiety. Albowiem w świecie hidżabów, niqabów, chimarów, kwefów, czadorów i burek łatwo się pogubić… Shayla to rodzaj długiego szalika, udrapowanego na głowie. Jego dłuższy koniec jest zarzucany na plecy, tak by przykrywał dekolt. Podobnie al-amira, której dłuższy koniec nie opada jednak swobodnie na plecy, a oplata szczelnie głowę. Chimar / khimar to duża chusta lub okrycie zasłaniające włosy, szyję i klatkę…

Read More

Nie żyje Fatima Mernissi – ikona feminizmu muzułmańskiego

Fatima Mernissi, feminizm, islam

Marokańska pisarka, socjolożka i feministka Fatima Mernissi zmarła w Rabacie w wieku 75 lat, z przyczyn naturalnych. W 2013 r. Mernissi znalazła się na 15. miejscu listy „100 najbardziej wpływowych kobiet świata arabskiego” stworzonej przez magazyn „Arabian Business”. Adieu à Fatema Mernissi, la Shéhérazade marocaine… Pokazała, że „marzenia mogą zmienić życie człowieka, a w końcu i cały świat”. Jedna z najbardziej znanych w świecie islamu obrończyń praw kobiet. Dla mnie nie tylko wojowniczka… to mistyczka! Fatima Mernissi urodziła się w Fezie (Maroko) w 1940 r., w mieszczańskiej rodzinie. Urodziłam się w…

Read More

Miłość ponad wszystko. Czyli jak żyć w małżeństwie mieszanym wyznaniowo?

Związki mieszane wyznaniowo (Fot. giveawayboy / Flickr)

Rodzinę wieloreligijną można zdefiniować jako rodzinę, w której członkowie deklarują przynależność do co najmniej dwóch różnych religii czy związków wyznaniowych. Najczęściej kobieta i mężczyzna, tworzący taką rodzinę, posiadają tożsamości religijne związane z różnymi wyznaniami. Dzieci zrodzone z tego związku wychowywane są albo w wierze ojca bądź matki, albo w duchu wieloreligijnym albo bez przekazów religijnych, w duchu ateistycznym. Związki międzykulturowe, w których występuje odmienność religijna z jednej strony prezentują otwartość na inne wyznania, chęć poznania i tolerancję. Partnerzy mogą rozwinąć się duchowo, poszerzać wiedzę na temat własnej religii, gdyż porównują…

Read More

Medfouna. Berberyjska pizza z Rissani

Medfouna (Fot. Prt Sc BBCFood, Youtube z dn. 20.11.2015)

Medfouna, nazywana też berberyjską pizzą (Berber pizza) lub nadziewanym chlebem, to tradycyjna potrawa pochodząca z miejscowości Rissani w regionie Tafilalt Maroko). Berber pizza, jak na potrawę saharyjską przystało, jest pieczona w piasku. Ale możemy ją też wykonać w domowych warunkach, używając zwykłego pieca. Jednak wspomnienie piasku zgrzytającego między zębami jest niepowtarzalne… Słowo medfouna dosłownie oznacza „pochowany”, a tutaj odnosi się do farszu z mięsa, łoju, ziół i przypraw, które jest ukryte w chlebowej skorupie. Tradycyjnie dodaje się też jajko na twardo i smażone migdały, ale w naszej domowej wersji berberyjskiej…

Read More

Wiara w „złe oko” i sposoby ochrony przed nim

Nazar, złe oko, ręka fatimy, oko proroka (Fot. Chris Nelson / Flickr)

Wiara w „złe oko” jest bardzo popularna w w Afryce Północnej, Wschodniej i Środkowej, w Południowej Azji oraz w śródziemnomorskim regionie Europy. Paradoksalnie łączy ona trzy wielkie religie monoteistyczne, których drogi krzyżują się w ogniu walki na Bliskim Wschodzie. Odniesienia do „złego oka” można znaleźć w Koranie, nauczaniu Ojców Kościoła, ale również w hebrajskim Talmudzie. Żydzi, chrześcijanie i muzułmanie (częściej szyici niż sunnici) szukają ochrony przed zawistnymi spojrzeniami innych w w amuletach w kształcie dłoni – Hamsa, Chamsa, Khamsa, Hamesz, ręka Fatimy (córki Mahometa – Fatimy-Zahry) – jak wierzą muzułmanie, czy dłoń Miriam (siostry…

Read More

Dzieci żołnierze w Afryce

Dzieci żołnierze w Afryce, wojna (Fot. Dung Nguyen / Flickr)

Spośród wielu zagrożeń wojennych, uprowadzenia i wcielanie dzieci do wojska uznane są za szczególnie groźne dla ich rozwoju i zdrowia psychicznego. Od wczesnych lat 90, wiele osób podnoszących w literaturze temat dzieci na wojnie – w Afryce i innych miejscach – twierdziło, że dzieci są szczególnie bezbronne wobec konfliktów. Okrucieństwa, których doświadczają niszczą ich rozwój w najważniejszych latach życia. Ponieważ ich rodziny są rozbite, a większe instytucje społeczne nie funkcjonują i nie spełniają swoich zadań, dzieci pozbawione zostają trwałych związków emocjonalnych, które są podstawą ich fizycznego, intelektualnego i moralnego rozwoju.…

Read More

My mamy szeptunki, na Ukrainie mają swoich molfarów

molfar, znachor, szaman

Molfar to w kulturze Hucułów obdarzony nadprzyrodzonymi zdolnościami wróżbita, czarodziej, ludowy mag. Jak wierzą Huculi, molfarzy mogą być dobrzy i źli (biali i czarni). W leczeniu ludzi i kierowaniu siłami przyrody wykorzystują oni zaklęcia, specjalne przedmioty i zioła. Molfar to czarownik parający się magią naturalną. Jego system wartości religijnych to swoista mieszanka rodzimowierstwa słowiańskiego, magii naturalnej naszych przodków i religii chrześcijańskiej. Molfa to przedmiot zaklęty dla dobra lub zła. Od molfy wywodzi się molfar, huculski czarownik, znachor, szaman i wróżbita w jednym. W poszukiwaniu ostatnich molfarów trzeba zapuścić się w…

Read More

Dwujęzyczność w pytaniach i odpowiedziach. Książka do pobrania

Dzieci wielojęzyczne (Fot. Julie Kertesz / Flickr)

Wychowujesz dziecko poza Polską? Oto poradnik, który musisz poznać. Ruszyła właśnie międzynarodowa kampania pod hasłem „Podaruj dziecku swój język ojczysty”, a w jej ramach opublikowany został wspaniały poradnik, który dostarczy Ci odpowiedzi na pytania: Jakim językiem powinni posługiwać się rodzice w domu, rozmawiając z dzieckiem? Co robić, kiedy nasz partner nie rozumie języka, którym zwracamy się do dziecka i czuje się wykluczony z rozmowy? Czy nie lepiej, by rodzic-Polak, zwracał się do dziecka w języku kraju dominującego, żeby dziecku łatwiej było funkcjonować w środowisku poza domem? Jak uczyć w domu…

Read More

Wszystkie wojny Lary. Opowieść o matce dżihadystów

Wszystkie wojny Lary

Wojciech Jagielski w błędnym kole świętej wojny. Podróż z Gruzji przez europejski raj do pogrążonej w wojnie domowej Syrii. Niezwykły reportaż o palących problemach XXI wieku. Spotykają się w gruzińskim McDonaldzie, reporter z Polski i była aktorka z Groznego. Życie Lary odzwierciedla wszystko, co na przestrzeni ostatnich lat zdarzyło się w Gruzji, Czeczenii i Syrii. Matka Mudżahedinów opowiada o tym, jak wojna wielokrotnie stawała u jej drzwi. I o swojej jedynej obsesji: jej synowie mają pamiętać o tym, by „żyć, nie umierać”. Szamil i Raszid dorastają w rajskiej dolinie na…

Read More

Dzieje i rozwój judaizmu pobiblijnego

Judaizm (Fot. Israel_photo_gallery / Flickr)

Dzisiejszy judaizm – musimy to sobie wyjaśnić na wstępie – nie jest w żadnym wypadku prostą kontynuacją judaizmu biblijnego. Jest zupełnie inną religią niż był w czasach Jezusa. Nazwa „judaizm” pochodzi od jednego z pokoleń żydowskich – pokolenia Judy. Nazwa „Izraelici” od plemienia Izrael. Nazwa „Hebrajczycy” była początkowo określeniem wojowniczego ludu, który pojawił się na terenach Palestyny (najprawdopodobniej poprzedników dzisiejszych Żydów zwano Hebrajczykami ponieważ przybyli z tamtej strony Jordanu). Środowisko powstania judaizmu Judaizm jako religia wyrasta z tradycji starożytnego Izraela. Lud izraelski pojawił się w Palestynie w XII w. przed…

Read More

Falafel. Arabskie kuleczki wegetariańskie

Falafel (Fot. Kim / Flickr)

Falafel to znane przede wszystkim w Egipcie smażone kulki lub kotleciki z przyprawionej ciecierzycy bądź bobu z sezamem. Jest to bardzo popularna wegetariańska potrawa w krajach arabskich. Często podawany w barach typu fast food jako wegetariańska alternatywa kebabu w picie. Pulpeciki przyrządza się bardzo łatwo, ale trzeba pamiętać żeby już dzień wcześniej namoczyć ciecierzycę (na ok 12 godzin). Przygotuj sobie następujące składniki: 400 g ciecierzycy, cebulę, natkę pietruszki, 2 ząbki czosnku, łyżeczkę nasion kminku, łyżeczka kolendry, olej do smażenia, pieprz i sól do smaku Nazajutrz odcedzamy wodę z ciecierzycy, dodajemy…

Read More

Áo Yếm. Wietnamski stanik i top w jednym

Wietnamskie Áo Yếm (Fot. Tuan Le / Flickr)

Kobiety i dziewczęta w tradycyjnym stroju Áo Dài są symbolem Wietnamu. Jednak jest jeszcze jeden niezbędny element wietnamskiej garderoby – Áo Yếm. Wiele wietnamskich poematów opiewa piękno kobiet w ich „Yem đào” lub gorsetach Vermilion. Áo Yếm (modernistyczna wersja starego Yếm) to górna część ubrania kobiety, bez pleców, podtrzymywana paskiem na szyi, która przeważnie, ale nie tylko, noszona była jako bielizna. Z przodu zwykle wykończona na dole w kształcie litery V. Niezwykle seksowna! Niektóre rodzaje Yếm mają wszytą wewnątrz małą kieszonkę, gdzie kobiety zwykle wkładają trochę piżma lub perfum. Áo Yếm…

Read More

Dakini – aktywna i dynamiczna energia żeńska w tradycji buddyzmu tybetańskiego

Simhavaktra Dakini (Fot. A Gude / Flickr)

Przełomem w postrzeganiu kobiety jest buddyzm tantryczny (wadżrajana). Rozwinął on w znacznym stopniu filozofię, która pogłębiła widzenie rzeczywistości w jej żeńskim i męskim aspekcie. Stosunek męskich nauczycieli do kobiet w tej szkole buddyzmu oddaje fragment wypowiedzi Milarepy: Istotą kobiety jest mądrość, źródło spontanicznego poznania (…); nigdy nie uważaj jej za kogoś niższego. Staraj się szczególnie o to, aby widzieć w niej Wadżrawarahi. Wadżrawarahi należy do najznamienitszych i najbardziej znanych dakiń. Często określana jest też jako „Matka Buddów”, ponieważ reprezentuje mądrość, która jest niezbędna do osiągnięcia stanu Buddy. Oprócz tego jest…

Read More

Jezuici promują łączenie chrześcijaństwa i ZEN?

zen, buddyzm, chrześcijaństwo, jezuici, książka

Polska premiera książki Ursuli Baatz o ojcu Lassalle, wielkim duchowym przewodniku, który podjął buddyjską praktykę medytacyjną. „Jezuita i nauczyciel zen” to lektura obowiązkowa dla wszystkich, którzy chcą, by Bóg stał się doświadczeniem, a nie pozostał tylko słowem. Ojciec Lassalle urodził się w Niemczech. Jako młody jezuita został wysłany do Japonii. Tam, by lepiej rozumieć ludzi wśród których przyszło mu żyć, zaczął zgłębiać japońską kulturę i duchowości, w tym nauki mistrzów zen. Po tym, jak przeżył zrzucenie bomy atomowej na Hiroszimę, co trudno racjonalnie wyjaśnić, zajął się działalnością na rzecz pokoju…

Read More

Kosmiczne podróże Małego Księcia

Mały Książę

Czy planeta Małego Księcia istnieje naprawdę? Czy faktycznie można na niej oglądać zachód słońca bez końca? A planeta pijaka, króla, bankiera…? Czy są? Gdzie one są? I Jakie są? „Mały Książę” to bajeczka (nie tylko dla dzieci). Ale nie wszystko w niej jest bajką. Co z tej mieszanki faktów i fantazji astronomicznych nosi znamiona prawdy? W ten sposób dowiedziałem się drugiej ważnej rzeczy: że planeta, z której pochodził, niewiele była większa od zwykłego domu. Ta wiadomość nie zdziwiła mnie. Wiedziałem dobrze, że oprócz dużych planet, takich jak Ziemia, Jowisz, Mars,…

Read More

Znaki wróżebne arabskich arrafów przed islamem

Magia, czary, Arabowie (Fot. USAFE AFAFRICA / Flickr)

Przypomnę tylko, że metody mantyczne czyli wróżbiarskie dzielimy na naturalne i sztuczne. Wróżbiarstwo naturalne było specjalnością kahinów i opierało się na interpretacji znaków pochodzących bezpośrednio od sił nadprzyrodzonych (o czym pisaliśmy tutaj: Wiedza tajemna arabskich kahinów przed islamem). Wróżbiarstwo sztuczne oparte jest zaś na obserwacji znaków materialnych, odszukaniu związku pomiędzy znakiem a interesującym nas problemem oraz interpretacji tego znaku jako objawu woli istoty wyższej. W tym specjalizowali się arrafowie. Arabowie stosowali również inny termin o podobnym znaczeniu co kahin – arif lub arraf (dosł. ten, kto wyjaśnia i tłumaczy). Nie…

Read More

Te narody zniknęły z mapy Europy

Zapomniane narody Europy

Dziś prezentujemy Wam nowe wydanie książki „Zapomniane narody Europy” Jerzego Strzelczyka. Publikacja zdobyła nagrodę w Konkursie im. Jana Długosza (2007). Zapomniane narody to te, których nie znajdziemy na współczesnych mapach Europy. Bo były w Europie narody, które mocno zaznaczyły swoją obecność, ale wyginęły wytępione lub rozpłynęły się w innych dynamicznie rozwijających się społecznościach. W epoce między starożytnością a średniowieczem, w okresie wędrówek ludów, upadku imperiów, w latach wojen i zamętu, w czasie tworzenia się nowej mapy Europy ich dzieje były jednak tak intrygujące, że warto o nich pamiętać. Malujący się…

Read More

Wiedza tajemna arabskich kahinów przed islamem

Magia, czary, wróżby, Arabowie (Fot. World March Base Teams / Flickr)

Słowem wstępu nadmienię tylko, że metody mantyczne czyli wróżbiarskie dzielimy na naturalne i sztuczne. Wróżbiarstwo naturalne było specjalnością kahinów i opierało się na interpretacji znaków pochodzących bezpośrednio od sił nadprzyrodzonych. Jego istotnym elementem jest ekstaza. Wróżbiarstwo sztuczne oparte jest na obserwacji znaków materialnych, odszukaniu związku pomiędzy znakiem a interesującym nas problemem oraz interpretacji tego znaku jako objawu woli istoty wyższej. W tym specjalizowali się arrafowie. Wróżbiarstwem w przedmuzułmańskiej Arabii zajmowali się kahinowie – wyspecjalizowane osoby (zarówno mężczyźni jak kobiety), najczęściej związane z kultem różnych bóstw staroarabskich. Określenie kahin jest pokrewne…

Read More